Rots en Water

Een van de belangrijkste methodes waar we momenteel mee werken is de Rots en Water methode1. Deze in Nederland door Freerk Ykema ontwikkelde methode is bedoeld om jongeren op een goede manier te begeleiden bij het ingewikkelde proces dat ‘volwassen worden’ heet, en richt zich onder andere op het voorkómen van agressie en seksueel overschrijdend gedrag, in plaats van het achteraf corrigeren hiervan. Rots en Water maakt gebruik van een zogenaamde psychofysieke aanpak, dit houdt in dat thema’s geïntroduceerd worden door middel van fysieke oefeningen, en dat vanuit daar gewerkt wordt aan de verbale en communicatieve vaardigheden die daarmee samenhangen. Als laatste werken we met de kinderen aan inzicht, zowel inzicht in hun persoonlijke kwaliteiten als de verantwoordelijkheden die daarmee samengaan.

 

Wetenschappelijk bewezen

Door recentelijk onderzoek van het Trimbos instituut behoort het Rots en Water programma nu tot de wetenschappelijk bewezen effectieve programma’s2,3. In Nederland wordt deze methode dan ook op veel scholen onderwezen, en wordt hij gesubsidieerd door de overheid. Ook wordt de methode ingezet binnen de jeugdhulpverlening, jeugddetentie en GGZ. Rots en Water wordt ook buiten Nederland gebruikt, aangezien veel van de problemen waar jongens en meisjes tegenaan lopen in hun ontwikkeling universeel zijn. Uiteraard is het in dat geval cruciaal om de methode aan te passen aan de lokale omstandigheden, cultuur, normen en waarden.

 

Aanpassen aan de lokale cultuur

Om deze reden gebruiken we deze methode niet letterlijk zoals hij geschreven is. Aangezien hij specifiek gemaakt is voor Nederland en andere Westerse landen, is het van groot belang om hem aan te passen aan de Boliviaanse cultuur. In ons geval houdt dit in dat de stappen die gezet worden kleiner zijn en dat veel basisvaardigheden, waarvan in het boek wordt uitgegaan dat de kinderen ze al onder de knie hebben, lang niet altijd aanwezig zullen zijn. Ook moeten we ons aanpassen aan de lokale normen en waarden. Seksualiteit, een belangrijk onderdeel van de methode, en een onderwerp dat in Nederland relatief makkelijk bespreekbaar is, is in Bolivia een enorm taboe. Alle oefeningen die hier rechtstreeks mee te maken hebben zijn voor ons dus moeilijk bruikbaar, en moeten we zodanig aanpassen dat ze beter in de (macho)cultuur passen.
 
Vanwege de grote verschillen in ontwikkeling en cultuur hebben wij er dus voor gekozen de methode niet in zijn geheel te gebruiken, maar de oefeningen eruit te halen die het beste passen bij de situatie en het niveau van de kinderen, en andere oefeningen aan te passen. Deze oefeningen worden geïntegreerd in ons eigen programma, en op deze manier creëren wij ons eigen pakket, dat volledig is aangepast aan de situatie op dat moment, en de Boliviaanse cultuur. Uiteraard worden deze keuzes niet zomaar gemaakt, dit wordt gedaan door een team van diplomeerde theaterdocenten en creatief therapeuten. De therapeuten zijn allen gecertificeerd Rots en Water trainers, en het hele team bestaat uit mensen die óf Boliviaans zijn, óf ruime ervaring hebben met de kinderen in Cochabamba.

 

Agressie en lichaamsbewustzijn

Een van de grootste problemen die speelt bij de kinderen in Cochabamba is agressie; zowel agressie vanuit zichzelf, als agressie vanuit anderen. Bij veel kinderen is dit zo gewoon dat ze het niet eens in de gaten hebben. De eerste stap is dan ook om de kinderen bewust te maken van hun lichaam en van grenzen, zowel hun eigen grenzen als die van anderen. Het is de bedoeling dat kinderen leren hun lichaamssignalen te herkennen, bijvoorbeeld hoe hun lichaam reageert op bepaalde emoties, en deze signalen niet te negeren. Het doel is om de kinderen weer eigenaar te laten worden van hun eigen lichaam, iets dat nog extra van belang is als het gaat om seksualiteit en seksueel misbruik.
 
Een voorbeeld van een oefening die we hiervoor gebruiken is de volgende: we laten kinderen op elkaar aflopen, en één van hen moet “stop” zeggen op het moment dat zijn of haar klasgenootje te dichtbij komt. In het begin hebben de kinderen geen idee waar die grens ligt. Ze voelen helemaal niets in hun lichaam, zelfs niet als de ander op drie centimeter afstand staat. Maar na de oefening een aantal keer gedaan te hebben voelen ze tot hun verbazing ineens dat het oncomfortabel is als de ander te dichtbij komt. Ze beginnen zelfs aan te voelen wanneer het voor de ander ongemakkelijk wordt. Door middel van dit soort oefeningen worden de kinderen zich meer bewust van hun eigen lichaam. Dit is van belang in allerlei situaties. Zo is het leren herkennen en aanvoelen van een gevoel van boosheid, dat zich nu nog vaak uit in agressie en geweld, een eerste stap in het gecontroleerd leren uiten van dat gevoel.

 

Seksualiteit

Het “stop” zeggen kan vervolgens ook gebruikt worden in situaties van seksualiteit en seksueel geweld, iets waar veel meisjes helaas mee te maken krijgen, en waar veel van hen zo aan gewend zijn dat “stop” zeggen niet eens in hen opkomt. Door deze bewustwording van hun lichaam worden ze assertiever, en beter in staat aan te voelen wat ze wel, en vooral ook wat ze niet willen. Op deze manier kunnen we door middel van meer neutrale oefeningen toch werken aan thema’s die eigenlijk taboe zijn. Zo werken we met hele kleine stapjes toe naar een groter doel, en leren we de kinderen vaardigheden waar ze niet alleen in, maar ook buiten de klas iets aan hebben.


1. www.rotsenwater.nl

2. www.trimbos.nl/nieuws/trimbos-nieuws/rots-en-water-draagt-bij-aan-minder-seksueel-grensoverschrijdend-gedrag

3. Samenvatting Effectonderzoek Rots en Water

2 reacties op “Rots en Water
  1. ief hiel zegt:

    Dag. Erg mooi om te lezen dat er in Bolivia rots en water wordt gegeven!!
    Ik ben heel benieuwd naar jouw,jullie ervaringen.
    Ik ga zelf weer een maand naar Ecuador 17 februari om voor de tweede keer r&w te geven.
    Kan me zo voorstellen dat we ooit iets voor elkaar zouden kunnen betekenen.
    Het maakt mij blij toen ik jouw stukje net las.

    Hartelijke groet ief

  2. Inge zegt:

    Hallo Sabine,

    Wat mooi dat Rots en Water daar is waar de, door jou, beschreven problemen heersen. Mijn oudste zoon woont en werkt in Coachabamba dus toevallig weet ik wel redelijk wat over het leven en de mensen daar.
    Mocht je in contact willen komen met Jan dan hoor ik dat graag. Hij vindt het altijd fijn nieuwe mensen te leren kennen en Rots en water kent hij ook via mij natuurlijk.

    Veel succes met alles!

    Inge

Geef een reactie

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>